Wat is AI-geletterdheid? Uitleg in gewone taal

De definitie

AI-geletterdheid (Engels: AI literacy) betekent dat je voldoende kennis en vaardigheden hebt om kunstmatige intelligentie geïnformeerd te gebruiken: je begrijpt in grote lijnen hoe AI-systemen werken, je herkent de kansen én de risico's, en je weet wanneer je een uitkomst wel of niet kunt vertrouwen.

De EU AI-verordening definieert het als de vaardigheden, kennis en het begrip die nodig zijn om AI-systemen geïnformeerd in te zetten en je bewust te zijn van de kansen, risico's en mogelijke schade van AI. Het gaat dus nadrukkelijk niet alleen om kúnnen werken met AI, maar ook om snappen waar je op moet letten.

De vier bouwstenen van AI-geletterdheid

AI-geletterdheid bestaat in de praktijk uit vier onderdelen die samen bepalen of je verantwoord met AI kunt werken:

• Begrijpen: weten wat AI is, hoe taalmodellen en algoritmes in grote lijnen werken en waar AI in je dagelijkse software zit.
• Toepassen: AI-tools effectief inzetten voor je eigen werk — goede instructies geven en de uitkomst op waarde schatten.
• Kritisch beoordelen: hallucinaties, vooroordelen (bias) en fouten herkennen, en weten dat jij eindverantwoordelijk blijft.
• Verantwoord handelen: privacy en geheimhouding bewaken, geen persoonsgegevens in openbare tools plakken en de afspraken uit het AI-gebruiksbeleid volgen.

Is AI-geletterdheid hetzelfde als kunnen prompten?

Nee. Goed kunnen prompten is een nuttige vaardigheid, maar slechts één onderdeel van het 'toepassen'. Wie alleen handig is met ChatGPT maar niet weet dat het model bronnen kan verzinnen of dat klantgegevens in een prompt een datalek kunnen opleveren, is niet AI-geletterd in de zin van de wet.

Het verschil met algemene digitale vaardigheden is vergelijkbaar: je kunt prima overweg met e-mail en toch in een phishing-mail trappen. AI-geletterdheid gaat juist over dat risicobewustzijn.

Wat betekent het per rol?

Het vereiste niveau hangt af van je rol en de context (zo staat het ook in artikel 4). Een paar voorbeelden:

• Een officemanager die teksten laat herschrijven: basisbegrip, herkennen van fouten en weten welke gegevens er niet in mogen.
• Een boekhouder met scan-en-herken-software: weten dat de AI boekingsvoorstellen doet die gecontroleerd moeten worden.
• Een zorgmedewerker met een AI-roostertool: snappen dat het systeem adviseert en dat een mens beslist.
• Een manager of kwaliteitsverantwoordelijke: daarnaast ook de organisatieplichten kennen — beleid, training en aantoonbaarheid.

Hoe word je AI-geletterd?

Voor de meeste medewerkers volstaat een gerichte basistraining van enkele uren, aangevuld met duidelijke werkafspraken. Onze Nederlandstalige training is gemaakt voor beginners, duurt circa 2,5 tot 3 uur en behandelt precies de vier bouwstenen hierboven — met voorbeelden uit je eigen branche. De lessen zijn gratis; wie wil, sluit af met een examen en een persoonlijk certificaat met verificatiecode (€49, of €39 per medewerker bij een teamlicentie) als aantoonbaar bewijs.

Bekijk de gratis trainingen per branche →